معرفی نواب اربعه امام زمان عجل تعالی
1-عثمان بن سعید عمری سمّان
عثمان بن سعید عمری اولین نایب خاص امام مهدی (عج) و ملقب به سمّان یعنی روغن فروش بود. اختیار این شغل، به منظور پوشش برای فعالیتهای مذهبی و سیاسی وی بود؛ زیرا اموالی، که برای رسانیدن آن به امام، به وی داده میشد، در ظرف روغن مینهاد و نزد آن حضرت میبرد.[۲]
پیش از آن هم برخی از وکلای امامان، این سیاست را به کار میگرفتند؛ چنانکه محمد بن احمد قطان قمی وجوهات را در پوشش پارچه فروش به آن حضرت میرساند.[۳] ایشان از سال ۲۶۰ق به مدت پنج سال نایب خاص حضرت بود.
2-محمد بن عثمان بن سعید عمری
محمد بن عثمان دومین نایب خاص امام مهدی (عج) بود. وی ابتدا به عنوان وکیل امام دوازدهم (عج) و سپس در مسئولیت سفیر آن حضرت در طی مدت چهل سال فعالیت مینمود. پس از درگذشت پدرش، ضمن توقیعی از جانب امام زمان (عج)، امور شیعیان به او واگذار شد.[۴] او نیز همانند پدرش از نزدیکان و افراد مورد اعتماد امام عسکری علیهالسلام بود؛ چنانکه ضمن روایتی از آن حضرت چنین نقل شده:
- «عمری و پسرش هر دو ثقه و مورد اعتمادند. هر چه رسانند از طرف من میرسانند و هر چه گویند از من است. به حرف آنان گوش بده و از آنان پیروی کن که آنان ثقه و امین منند.»[۵]
او از سال ۲۶۵ق به مدت چهل سال نایب خاص امام مهدی (عج) بود.
3-حسین بن روح نوبختی
ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی سومین نایب خاص امام مهدی علیهالسلام بود که از معتمدان محمد بن عثمان عمری (دومین نایب امام زمان (عج)) و از نزدیکان وی در بغداد به شمار میرفت.[۶]
محمد بن عثمان با ارجاع مراجعین به حسین بن روح، زمینه جانشینی وی را فراهم آورد و در واپسین روزهای حیات، به دستور حضرت امام مهدی او را به عنوان جانشین خود معرفی کرد. پس از آن شیعیان برای تحویل اموال به وی رجوع میکردند. مدت نیابت او از سال ۳۰۵ق، ۲۱ سال به طول انجامید.[۷]
وی از اصحاب امام حسن عسکری بوده و با حضور جمعی از بزرگان شیعه در بغداد مانند ابو علی بن همام، ابو عبد اللّه بن محمد الکاتب، ابو عبد اللّه الباقطانی، ابو سهل اسماعیل بن علی نوبختی، ابو عبد اللّه بن الوجناء و عدهای دیگر به جانشینی ابو جعفر عمری (دومین نائب خاص امام مهدی علیهالسلام) معرفی شده است.[۸]
4-علی بن محمد سَمُری
ابوالحسن علی بن محمد سَمُری چهارمین و آخرین نایب امام مهدی علیهالسلام است که به دستور آن حضرت و توسط حسین بن روح به جانشینی وی منصوب شد و تا سال ۳۲۹ ه.ق حدود سه سال نیابت خاص آن حضرت را بر عهده داشت.
(به نام آن که سایبان محبت و رحمت است)